جرس - مهدی محسنی : کارشناسان از پایین آمدن سن مصرف موارد مخدر همزمان با تغییر الگوی مصرف خبر می دهند. همچنان که مسئولان ستاد مبارزه با مواد مخدر اذعان دارند، رواج مواد مخدر در میان دانشآموزان مدارس به ویژه در حاشیه شهر تهران، به وضعیت نگران کنندهای رسیده است. در همین حال رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر تهران بزرگ فروردین ماه امسال اعلام نمود میانگین سنی اعتیاد دائمی در تهران 20 و اعتیاد تفننی 18 سال است.
مطابق گزارش سازمان ملل 92درصد تریاک جهان در افغانستان تولید میشود و سالانه معادل 3500 تن از این مواد به خارج از افغانستان فرستاده میشود. همچنین، دوسوم تریاک صادراتی افغانستان، در کشورهایی همچون ایران، پاکستان و تاجیکستان به هروئین تبدیل میشود تا به مصرف داخلی یا صادراتی برسد ولی یک سوم آن در کشورهای منطقه مصرف میشود. گزارش سازمان ملل تصریح میکند که 40درصد موادمخدر افغانستان به پاکستان، 30درصد به ایران و 25درصد نیز به کشورهای آسیایمیانه ارسال میشود.
افزایش ابتلای جوانان به اعتیاد
همزمان با پنهانکاری دولت در مورد آمار اعتیاد در ایران کارشناسان آمار جوانان به اعتیاد را بحرانی قلمداد می نمایند و متذکر می شوند با ادامه روند فعلی، فاجعه در راه خواهد بود . دکتر آذرخش مکری معاون آموزشی مرکز ملی مطالعات اعتیاد و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در مصاحبه با روزنامه سرمایه در این باره معتقد است: "اغلب معتادان ایرانی در سنین جوانی به اعتیاد مبتلا می شوند که زنگ خطری بسیار جدی است". وی می افزاید: "اگر آموزش و پرورش خلاء کنونی در مورد ایفای نقش خود در حوزه ارائه آموزش های لازم موثر در پیشگیری از اعتیاد به گروه های در معرض خطر را پر نکند، قطعاً انتظار تحقق کامل پیشگیری از اعتیاد در کشور بیهوده خواهد بود".
نتایج یک تحقیق علمی در زمینه مبارزه با مواد مخدر نشان میدهد که مدارس راهنمایی و دبیرستان، یکی از محیطهای اصلی برای شروع استفاده از مواد مخدر است. این تحقیق علمی ، تاکید میکند: برخی روشهای سنتی جلوگیری از اعتیاد، نتایج معکوس دارند. چون استرس ناشی از خطرهای مصرف میتواند برخی طالبان هیجان را به خود جلب کند یا منجر به شعلهور شدن کنجکاوی برای یک بار امتحان کردن مواد شود.
به گزارش سایت خبرآنلاین که نتایج این تحقیق را منتشر نموده است ، طاها طاهری جانشین دبیر کل ستاد مبارزه با مواد مخدر در این خصوص میگوید:"براساس بررسیهای صورت گرفته، در برخی مدارس حاشیهای نقاط آسیبپذیر دانشآموزان به مصرفکننده مواد مخدر تبدیل شدهاند. باتوجه به شرایط یاد شده، زنگهای خطر در خصوص رواج مواد مخدر در میان دانشآموزان مدارس این مناطق به صدا در آمده است".
انکار واقعیت ؛ آمارهای دولتی یا آمارهای ساختگی
متاسفانه به نظر می رسد در ایران مانند بسیاری از معضلات دیگر ، برای حل معضل اعتیاد نیز صورت مسئله پاک می گردد. همانگونه که دولت ها در اعلام میزان تورم ، بیکاری ، بهزهکاری و مواردی از این دست از ارائه آمار واقعی خودداری می نمایند در مورد معضل اعتیاد و خصوصا کاهش سن مصرف کنندگان و همچنین رشد تعداد معتادین در میان طبقات تحصیلکرده نیز آمار واقعی با آمار رسمی اعلام شده تفاوت دارد. این موضوع موجب شده است در اجرا و ثمربخشی برنامه های مبارزه و پیشگیری نیز اختلال ایجاد گردد.
دکتر معتمدی روانپزشک و استاد دانشگاه می گوید: "در سال های 82 و 83 مسئول دفتر آسیب های اجتماعی سازمان بهزیستی بودم. در آن زمان تحقیقات سازمان بهزیستی نشان می داد گرایش دانش آموزان به اعتیاد به صورت تصاعدی در حال افزایش است. این موضوع بلافاصله با دولت در میان گذاشته شد. آنها آمار و ارقام خواستند، ارائه شد، اما به دلیل تفاوت با آمار دولت جدی گرفته نشد".
آقای معتمدی ادامه می دهد: "در دولت نهم، سرتیپ پاسدار احمدی مقدم فرمانده نیروی انتظامی در همایش مدیران ورزشی ناجا می گوید برخلاف نظر روانپزشکان کمترین میزان تمایل به مواد مخدر و اعتیاد در اقشار فرهیخته که دانشجویان نیز جزء آن هستند مشاهده می شود. ایشان در ادامه می گویند با اعلام آمار اعتیاد کشور، مجامع بین المللی به جای قربانی دانستن ایران، کشور را مصرف کننده مواد مخدر تولیدی افغانستان به حساب خواهند آورد".
این استاد دانشگاه می افزاید: "در ایران آمار و ارقام متفاوتی وجود دارد. محققان مختلف با حضور در مراکز ترک اعتیاد، خانواده ها، مطب روانپزشکان، مدارس و... اطلاعات ذی قیمتی فراهم می کنند که نشان می دهد آمار ابتلا به اعتیاد هر روز و ساعت در حال افزایش است، اما دولت به دلیل پنهان کاری وسیاسی کاری این موضوع را مخفی می کند. این موضوع سبب می شود نهاد های خصوصی، ان جی او ها و متخصصان مبارزه با اعتیاد سردرگم شوند".
نقش آموزش و پرورش در پیشگیری از اعتیاد
دو سال پیش اکبر اعلمی نماینده مردم تبریز در مجلس هفتم، خطاب به وزیر وقت آموزش و پرورش سؤالاتی را درخصوص معضلات اجتماعی مطرح کرد که دانشآموزان را در مدارس تهدید میکند. در سؤال او از تغییر الگوی مصرف مواد مخدر در بین دانشآموزان از تریاک و هروئین به مواد جدیدی همچون شیشه و کراک سخن گفته شد. موادی که چندین برابر مواد مخدر سنتی خطر دارند. وی از وزیر آموزش و پرورش خواست که تدابیر اندیشیده شده در این وزارتخانه برای مهار اعتیاد در دانشآموزان مدارس را تشریح کند. اما وزیر وقت سکوت کرد. سکوتی که نشان میدهد این وزارتخانه تدبیر جدی برای مقابله با ترویج مواد مخدر در مدارس ندارد.
تارنمای "خبر" به نقل از یک مقام آگاه در وزارت آموزش و پرورش در این خصوص می نویسد: "تنها برنامه وزارت آموزش و پرورش برای دانشآموزان معتاد، اخراج تدریجی آنها است. در دو مرحله، مشاور مدرسه و هسته مشاوران اداره آموزش و پرورش منطقه دعوت میشوند و اگر توصیهها مؤثر نباشد، دانشآموز معتاد به مدرسه جدید منتقل میشود تا در فرصتی دو ماهه اعتیاد خود را ترک کند. پس از آن نیز حکم اخراج صادر میشود. البته در عمل کمتر حکم اخراج برای دانشآموز معتاد صادر میشود و به گونهای رفتار میشود تا سال تحصیلی پایان یابد و از ثبتنام دانشآموز معتاد در سال آینده خودداری میشود".
دکتر معتمدی نیز با تاکید بر نقش وزارت آموزش و پرورش در مبارزه با اعتیاد می افزاید: "فکر می کنم ناکارآمدی مبارزه با اعتیاد و افزایش اعتیاد در قشر جوان را نباید تنها به گردن وزارت آموزش و پرورش انداخت . متاسفانه تمام برنامه هایی که در ستاد مبارزه با مواد مخدر طراحی و تدوین می شوند به دلیل ندانم کاری و قصور در اجرای وظایف نهادهای مرتبط عقیم می مانند".
این روانپزشک تصریح می کند: "قصور و ندانم کاری ها سبب شده الگوی مصرف در کشور تغییر کند و از موادی که نیاز به وسایل و امکانات مختلف دارد به قرص های کوچک تبدیل شود. این اتفاق سبب شده نیروی انتظامی و روانپزشکان مرتب با ورود مواد مخدر جدید غافلگیر شوند و در عمل از تولید کنندگان و قاچاقچیان عقب بمانند".
اما علیرضا سلیمی عضو کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی معتقد است:"مسئولان آموزش و پرورش از جدیت لازم برای کاهش آمار اعتیاد در مدارس برخودار نیستند و ترجیح میدهند با منتشر نکردن آمار دقیق، صورت مسئله را پاک کنند. مدیرکل دفتر سلامت و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی این وزارتخانه با لحنی صریح میگوید: درمان دانشآموزان معتاد، وظیفه ما نیست. آموزش و پرورش با توزیع جزوههای آموزشی، در زمینه پیشگیری فعالیت میکند".
آقای سلیمی میگوید: "برای مبارزه با پدیده شوم اعتیاد به مواد مخدر هنوز نتوانستهایم مطالب جدی و مؤثری را وارد کتابهای درسی کنیم. با چند فیلم سطحی نمیتوان انتظار داشت نسل جوان از اعتیاد مصون بمانند. کتابهای درسی ایران در مورد آسیبهای اجتماعی رایج، سکوت کردهاند. مشاور روانشناس تخصصی به تعداد کافی در مدارس وجود ندارد فضای سیاسی، ما را از آسیبهای اجتماعی غافل کرده است".