جرس - مهدی محسنی: بر اساس گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز در سال 2009، ایران از نظر میزان آزادی مطبوعات در میان ۱۷۵ كشور جهان در رده ۱۷۲ قرار گرفته است. این در حالی است که محمد علی رامین ، معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد جمهوری اسلامی مدعی شده است که "مسئولان از وضعیت مطبوعات ناراضی هستند. حاکمیت از مطبوعات راضی نیست، این وضعیت باید اصلاح شود
در آخرین جدول رده بندی جهانی آزادی مطبوعات كه با توجه به وضعیت آزادی مطبوعات در كشورهای جهان در محدوده زمانی ١٠ شهریور سال ١٣٨٧ تا ١٠ شهریور سال 1388 تنظیم شده ، ایران به ردههای پایین تر جدول سقوط كرده است. در گزارش سال گذشته گزارشگران بدون مرز ایران در میان ۱۷۲ كشور در رده ۱۶۶ قرار داشت. هم اکنون ایران در میان 175 کشور در جایگاه 172 قرار دارد.
توقیف و تحدید مطبوعات مستقل
پس از برگزاری انتخابات روند برخورد با رسانه ، نشریات و روزنامه نگاران منتقد و مستقل شتاب بیشتری گرفت. همچنین در اقدامی کم سابقه دادستان معزول تهران ، سعید مرتضوی با استقرار نماینده در چاپخانه نشریات منتقد پیش از چاپ مطالب آنها را بررسی و نسبت به حذف ، تغییر محتوا و عدم انتشار تصمیم گیری می نمود.
تنها در چهار ماه پس از انتخابات با وجود سانسور شدید و دستگیری ده ها تن از روزنامه نگاران و در برخی موارد به شکل گروهی در دفاتر کارشان ، روزنامه های سراسری کلمه سبز ، اعتماد ملی ، آرمان ، تحلیل روز ، فرهنگ آشتی و سرمایه و اندیشه نو توقیف و لغو امتیاز شدند.
گرچه پیش از این توقیف مطبوعات توسط قوه قضائیه صورت می گرفت اما در این چهار سال و پس از دولت اصلاحات، وزارت ارشاد و هیات نظارت بر مطبوعات نیز به کمک قوه قضائیه آمد تا بار تعطیلی مطبوعات تنها بر دوش قوه قضائیه نباشد.
در همین حال در روندی دیگر وزارت ارشاد با تذکر به مطبوعات در موراد مختلف نسبت به تهدید آنها اقدام می نماید. آذر ماه امسال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به چهار روزنامه سراسری به خاطر آنچه "درج مطالب تفرقه برانگیز" خوانده شده، تذکر کتبی داده است.
معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد به روزنامه های آفتاب یزد، حیات نو، اعتماد و اسرار تذکر کتبی داد و مدعی شد که این روزنامه ها "با انتخاب تیتر و مطالب در صفحه اول و دوم به گونه ای اقدام کرده که شائبه القای تفرقه و بزرگ نمایی اختلافات میان مسئولان را در خوانندگان ایجاد می کند."
آقای شمس الواعظین سخنگوی انجمن دفاع از آزادی مطبوعات پیش از بازداشت گفته بود: "این دسته از مطبوعات نزدیک به اصلاح طلبان هستند و مفهوم این تذکر این است که اگر این مطبوعات توجه کنند که هیچ و اگر توجه نکنند آنها را به هیات نظارت بر مطبوعات می برند و به احتمال زیاد ما باید در انتظار برخی اقدامات از سوی هیات نظارت بر مطبوعات باشیم."
در اتفاقی دیگر و همزمان با درگذشت حضرت آیت الله منتظری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به چند روزنامه از جمله اندیشه نو به دلیل "سانسور" راهپیمایی روز جمعه ۲۷ آذر در محکومیت "اهانت" به عکس آیت الله خمینی تذکر قانونی داد. در اطلاعیه معاونت امور مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران آمده بود این معاونت به روزنامه های "اندیشه نو" و "جهان اقتصاد" به دلیل "سانسور کامل" این راهپیمایی در شماره روز شنبه ۲۸ آذر و به روزنامه های "اعتماد" و "مردم سالاری" به دلیل "تحریف تصویری حرکت مردم" تذکر داده است.
در همین حال پارلمان نیوز گزارش کرد معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به خبرگزاری کار ایران، ایلنا نسبت به نحوه پوشش اخبار جنبش معترضین تذکر داده است.
همچنین سایت پارلمان نیوز گزارش داد تنها ساعاتی پس از پیام تسلیت آقای خامنه ای بمناسبت درگذشت آیت الله منتظری وزارت ارشاد "محدودیت های شدید و کم سابقه ای" علیه روزنامه ها اعمال کرده است. به گزارش این سایت معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد با استقرار نمایندگانش در چاپخانه برخی روزنامهها اعلام کرد حق ندارند در صفحه اول خود عکسی از آیتالله منتظری منتشر کنند و پیامهای تسلیت به شرطی که تحریک کننده نباشد به استثنای پیام رهبر انقلاب باید در صفحات داخلی منتشر شود.
در رخدادی دیگر معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد پنجشنبه سوم دی ماه روزنامه آرمان را به دلیل انتشار مطلبی در ستون دیدگاه روز دوشنبه اش به "شبهه افکنی و ایراد اتهام علیه دولت مبنی برطرفداری از دیدگاه اسلام بدون روحانیت" و تخلف از بند ۱۱ ماده ۶ قانون مطبوعات متهم کرده است.
روزنامه آرمان، در ستون دیدگاه روز دوشنبه اش یادداشتی به قلم یک "فعال سیاسی اصول گرا" با عنوان "دولت منهای روحانیت، اصولگرا نیست" منتشر کرده بود. در بخشی از این یادداشت آمده است: "اسلامیت جمهوری اسلامی از پایگاه روحانیت به عنوان پرچمداران حرکت انقلابی و اسلامی ایران نشات می گیرد و هیچ دولتی در ایران نمی تواند خودش را در مقابل روحانیت قرار دهد. "
همچنین هفته نامه موج اندیشه هم به دلیل "پخش شایعات و مطالب خلاف واقع" در مورد سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی، تذکرکتبی دریافت کرد. گفته می شود که این تذکر کتبی به دلیل انتشار مطلبی با عنوان "چه صدایی ، چه سیمایی" که به انتقاد از پوشش خبری صدا و سیمای جمهوری اسلامی پرداخته بود، داده شده است.
هشدار رهبر جمهوری اسلامی به رسانه های منتقد
پندی پیش، رهبر جمهوری اسلامی ایران از عملکرد رسانه هایی که به گفته او "دائما به دنبال ایجاد اختلاف، بدبینی و شایعه" هستند به شدت انتقاد کرد. آیت الله علی خامنه ای روز چهارشنبه ۴ آذر در دیدار با جمعی از نیروهای بسیجی، فضای رسانه ای ایران را "فضای تهمت زنی و شایعه سازی بر ضد مسئولان کشور" توصیف کرد و گفت: "به کسانی که به دنبال مصالح کشور هستند توصیه می کنم که از این اختلاف های جزئی و غیراصولی صرف نظر کنند... این گونه کارها در جهت خواست دشمن است، زیرا مسئولان کشور اعم از رئیس جمهوری، رئیس مجلس، رئیس قوه قضائیه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، همه کسانی هستند که زمام کشور را به دست دارند و مردم باید به آنها اعتماد و حسن ظن داشته باشند".
آقای خامنه ای در عین حال از انتقاداتی که به مسئولان برگزاری این انتخابات وارد شد هم گلایه کرد. او گفت که "تردیدافکنی های بعد از انتخابات" در موردعملکرد وزارت کشور و شورای نگهبان، "بسیار مضر" و در جهت خواست "دشمن" بوده است. رهبر جمهوری اسلامی افزود: "دشمن در جنگ نرم تلاش دارد تا با استفاده از ابزارهای فرهنگی و ارتباطی پیشرفته و با شایعه و دروغ پراکنی و استفاده از برخی بهانه ها، میان آحاد مردم تردید، بدبینی و اختلاف ایجاد کند".
برخورد با مطبوعات برای تلطیف فضا
محمد علی رامین معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد در سخنانی در مورد وضعیت مطبوعات ایران گفت :"شرایط امروز مطبوعات ما به شدت نامطلوب است. مسئولان از وضعیت مطبوعات ناراضی هستند، این وضعیت باید اصلاح شود و اصلاحشدنی است."
این سخنان در حالی مطرح می شود که طرفداران دولت معتقدند فضای رسانه ای ایران برای روزنامه نگاران مناسب است. محمود احمدی نژاد نیز بر این مسئله که در دوران ریاست جمهوری اش برخوردی با مطبوعات نشده تاکید دارد. محمود احمدی نژاد در همين باره مدعی شد که "در سه دوره هشت ساله ریاست جمهوری های پیشین دریچه نقد به طور مطلق بسته بوده، اما در دوران او با تجربه گذشته و اعتقاد به نقد مطلق عکس العملی نشان داده نشده و انتقادها تحمل شده است."
روزنامه های مختلف اصلاح طلب و معدودی از روزنامه های اصولگرا از زمان انتصاب محمد علی رامین با تذکر های شفاهی و کتبی مختلف با مضمون پخش شايعات و مطالب خلاف واقع، مواجه شدند و در برخی موارد به دلایل مشکلات پیش آمده دست به تعدیل نیروها و یا حذف برخی از بخش های نشریاتشان زده اند.
در همین حال در پی حوادث روز عاشورا در ایران، وزارت ارشاد روز سه شنبه ۸ دی با انتشار اطلاعیه ای، روزنامه اعتماد را به دلیل نحوه پوشش خبری مراسم تاسوعا و عاشورا درشماره روز دوشنبه ۷ دی ماه به "تخلف" و "تخریب فضای امن وآزاد مطبوعاتی" متهم کرد.
معاونت امور مطبوعاتی وزارت ارشاد ایران در این اطلاعیه اعلام کرده که روزنامه اعتماد با انتشار مطلبی با عنوان "خبرهای رسمی درباره درگیریهای روز عاشورا در تهران - سخنان فرماندهان نیروی انتظامی درباره حوادث تاسوعا و عاشورا"، مرتکب تخلف شده است. بر اساس اطلاعیه وزارت ارشاد، "تقطیع سخنان فرماندهان مختلف نیروی انتظامی و گزینش و چینش مطالب"، "استفاده از تعابیری مانند لباس شخصی ها برای عزاداران عاشورا"، "انتشار شایعاتی مبنی بر درگیری در شهرهای مختلف" و "حمایت ضمنی از آشوبگران و سران فتنه" از موارد تخلف روزنامه اعتماد بوده است.
وزارت ارشاد ایران همچنین به روزنامه آفتاب یزد به دلیل "سعی درالقای توهمات منتشره از سوی ضد انقلاب" تذکر داده بود. این تذکر به دلیل چاپ مطلبی در صفحه اول شماره روز دوشنبه ۷ دی ماه این روزنامه با عنوان "ممانعت از سخنرانی خاتمی، خودجوش یا...!؟" درباره مراسم شب عاشورای حسینیه جماران، بوده است .
روزنامه آفتاب یزد در تذکر وزارت ارشاد متهم شد که "در حالی که عده ای اغتشاشگر با بی حرمتی به مراسم عزاداری حسینی (ع) در تهران اقدام به ترور، آشوب و وارد آوردن خسارت به جان و مال مردم عزادار و آتش زدن به اموال عمومی کرده بودند، بدون اشاره به این حوادث زشت و بدون آگاهی دادن به مخاطب نسبت به این اعمال ضد امنیتی" مرتکب "القائاتی" شده است.
در همین حال محمد علی رامین مدعی شد:" در حالی که هیات نظارت بر مطبوعات در تلاش برای برخورد با تخلفات مطبوعاتی است، برخی مدیران مسئول مطبوعات به دنبال ایجاد جنگ روانی در این زمینه هستند."
در رخدادی دیگر معاون مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد روز دوشنبه ۱۴ دی در مصاحبه مطبوعاتی خود با خبرنگاران از توقف ارسال تذکرکتبی به روزنامه ها و انتشار علنی آن از طریق خبرگزاری رسمی کشور (ایرنا) خبر داد. وی در این مصاحبه مطبوعاتی گفت که طی دو ماه گذشته برخوردهای صورت گرفته با مطبوعات به منظور "تلطیف" فضای رسانه ها صورت گرفته است و چنانچه یک روزنامه "با تذکر متوجه نشود توقیف خواهد شد، چون اگر توقیف نشود کل فضای رسانه ای را آلوده می کند."
محمد علی رامین تصریح کرد "مطبوعاتی که در طول تاریخ انتشارشان هرگز خود را مقید به معارف اسلامی و مروج آنها نشان نداده اند و مخاطبان خودشان را به تقلید از مرجعیت دعوت نکرده اند، اگر از شخصیت علما برای ضربه زدن به حیثیت و امنیت ملی سوء استفاده کنند خلاف قانون است".
با وجود افزایش فشار بر مطبوعات در درون کشور معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد در جمع مسئولان فرهنگی شهر قم با اشاره به پیشنهاد های مطرح شده درباره انتشار روزنامه سراسری در قم گفت: "باید یک روزنامه "جهان شمول" و "فرا ملی" برای مسلمانان در شان نظام جمهوری اسلامی منتشر شود. این روزنامه باید به زبان های مختلف دنیا منتشر شود تا همگان بتوانند از آن استفاده کنند."
تقلب دولت احمدی نژاد در ثبت رکورد اعطای مجوز به نشریات*
روزنامه اعتماد در گزارشی درباره وضعیت مطبوعات ایران از سال 1380 تا نیمه سال 1388 اشاره می کند: " از یک طرف رسانه های منتقد از عرصه تنگ مطبوعات در روزگار حاضر می گویند و از طرف دیگر طی چهار، پنج سال گذشته بیش از 1300 نشریه مجوز نشر گرفته اند، با بررسی "کیفیت" پنهان مانده در بیان مسوولان شاید گوشه یی از تناقض مزبور برطرف شود."
در ادامه این گزارش تصریح شده است: "در بیان آمار همان عبارت "بیش از 1300 نشریه در دوران... مجوز انتشار گرفتند" مطرح می شود، اما کسی نمی گوید تنها 151 عنوان از 1231 عنوان (از مهرماه سال 84 تا مهرماه سال 88) در زمینه سیاسی می توانند فعالیت کنند. 98 عنوان از این 151 عنوان در حال انتشار هستند. 44 عنوان سراسری و بین المللی هستند و گستره توزیع باقی یعنی 107 عنوان محلی و منطقه یی است. 22 عنوان از نشریاتی که می توانند در زمینه سیاسی فعالیت کنند در اختیار اشخاص حقوقی قرار دارند. این رقم در مقایسه با چهار سال قبلی (یعنی مهرماه سال 80 تا مهرماه سال 84) بیش از 50 درصد کاهش داشته است. در چهار سال قبلی، از مجموع 1308 نشریه مجوزگرفته، 396 عنوان می توانستند در زمینه سیاسی فعالیت کنند. این یعنی بیش از 30 درصد نشریاتی که مجوز فعالیت گرفته بودند، سیاسی بودند."
این گزارش می افزاید: "آمار انتشاریافته توسط وزارت ارشاد اشکالاتی هم دارد. برای مثال نشریات شهروند امروز، هم میهن، یاس نو، کارگزاران و... که همگی پیش از دوران تهیه این آمار (تا شهریورماه 1388) انتشارشان متوقف شده است، در قسمت وضعیت، «در حال انتشار» عنوان شدند. این رویه فقط مختص نشریاتی که در دولت های قبلی مجوز گرفته و در دولت نهم انتشارشان متوقف شده است، نیست. برای مثال دو نشریه کلمه سبز و اعتماد ملی که عدم انتشار آنها واضح است و پیش از تهیه این آمار انتشارشان متوقف شده است نیز «در حال انتشار» عنوان شدند."
همچنین در بخش دیگری از این گزارش به تناقضات آماری و برخی موارد مبهم در ادعای دولت دهم اشاره شده است: "295 مورد از نشریات در حال انتشار، هیچ آدرس یا شماره تلفنی در بخش شناسنامه نشریات ندارند. بنا براین امکان پیگیری وضعیت نشر آنها اصولاً میسر نیست. بنابر این آمار 688 عنوان از مجموع 1231 نشریه مجوزگرفته در حال انتشار و تاثیرگذار هستند. همچنین ظاهراً تهیه کنندگان آمار مورد استفاده این گزارش "سهوی" 369 مورد صاحب امتیاز حقوقی را در بین صاحب امتیازان حقیقی گنجانده اند. این یعنی 35 درصد خطا. توضیح آنکه نتیجه جست وجوی نشریاتی که مجوز آن برای شخصیت حقوقی صادر شده است در فاصله مهرماه سال 84 تا مهرماه سال 88 ، 183 مورد است. همچنین امتیاز انتشار 412 مورد از نشریات متعلق به وزارتخانه ها، نیروهای نظامی- انتظامی، مراکز دولتی، پژوهشکده ها و پژوهشگاه ها، موسسات، دانشگاه ها، انجمن ها، اتحادیه ها و شوراهای شهر، حل اختلاف، شورای نگهبان، اتاق های بازرگانی و انقلاب فرهنگی و... است."
در بخشی دیگر از این گزارش در مورد مطبوعات توقیف شده در زمان ریاست محمود احمدی نژاد بر دولت آمده است: "طی حدود پنج سال روزنامه های شرق (در تاریخ 15 مرداد 1386 به دستور هیات نظارت بر مطبوعات توقیف شد)، هم میهن (در 12 تیرماه 86 از سوی دادستان توقیف شد)، تهران امروز (مسوول روزنامه تهران امروز به اتهام چاپ مطالب و تصاویر اهانت آمیز نسبت به رئیس جمهور و نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی و ایراد افترا، در تیرماه سال 87 با شکایت مدعی العموم به دادسرای کارکنان دولت احضار شد، و این روزنامه هم توقیف شد)، کارگزاران (در 11 دی 1387 به دلیل چاپ بیانیه دفتر تحکیم وحدت پیرامون حوادث غزه توسط وزارت ارشاد و دادستانی تهران توقیف شد)، یاس نو (به دلیل اعاده روند دادرسی توسط دادستان پس از انتشار یک شماره توقیف شد و معاون وزارت ارشاد دستور توقف انتشار آن را صادر کرد)، کلمه سبز (دو روز پس از انتخابات روزنامه کلمه سبز با بازداشت کارکنان آن تعطیل شد)، اعتماد ملی (روز 27 مردادماه سال جاری توقیف شد) و سرمایه (11 آبان سال جاری لغو امتیاز شد) از فعالیت بازماندند. از سوی دیگر هفته نامه های شهروند امروز، زنان، همشهری جوان، مدرسه، دنیای تصویر، هفت، صبح زندگی، تلاش، به سوی افتخار و شوک و... نیز در این دوران توقیف و لغو امتیاز شدند. "
* امیرهادی انواری، اعتماد، گزارش تحلیلی مجوزهای صادرشده برای مطبوعات سیاسی از سال 80 تا نیمه سال 88
برچسب
مطالب مرتبط
- ذبح رسانه های منتقد برای تلطیف فضای سیاسی
- تا پرده ها فرو افتد
- همه مشاوران میر حسین موسوی ؛ انقلابی های دیروز ، متهمان امروز
- شیخ علی تهرانی و رافت رهبری
- مطالبات جنبش سبز؛ از رهبران و راهبران تا معترضان خیابانی
- برنامه ای برای دولت بی برنامه
- زندانیان سیاسی و بازی اعداد سالها
- شطرنج سیاست؛ سعید مرتضوی سربازی فدای شاه؟
- اشتباه بزرگ ؛ حمله به موسوی و زهرا رهنورد
- بدنه جنبش دانشجویی در حال فربه شدن است
بازتاب
TrackBack URL for this entry:
http://jomhour.org/cgi-bin/mt421/mt-tb.cgi/1874
نظرات
نظر بدهید
تا آنجا که امکان دارد از نوشتن نظر خود به صورت فینگلیش خودداری نمایید.
- مجاز به استفاده از کدهای اچ تی ام ال هستید: